Sarı Nokta Hastalığı: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Sarı nokta hastalığında kaybedilen şey görmenin tamamı değil, tam ortasıdır. Kişi odada rahatça yürür ama karşısındaki kişinin yüzünü seçemez. Gazeteyi eline alır, harflerin ortası silinmiş gibi durur.

Bu ayrım önemli: hastalığın adını duyunca akla ilk gelen “kör olacak mıyım” sorusunun cevabı hayır. Ama okuma ve araç kullanma gibi hayatı doğrudan etkileyen işler zorlaşır.

Sarı nokta neresi?

Retinanın tam ortasında, mercek büyüklüğünde bir alan var: makula. Keskin görme buradan gelir. Okuduğunuz bu satırı makula sayesinde seçiyorsunuz. Retinanın geri kalanı çevreyi, hareketi ve karanlıkta görmeyi sağlar.

Makula yıprandığında merkez bozulur, çevre kalır.

Nasıl görünür?

Hastalar genellikle şöyle anlatır:

• Baktığı yerin ortasında soluk, gri ya da boş bir leke
• Düz çizgilerin dalgalı, bükülmüş görünmesi (kapı pervazı, fayans derzi, cetvel)
• Yüzlerin tanınamaması: kişinin boyunu ve kıyafetini görür, yüzünü seçemez
• Okurken harflerin ortasının kaybolması
• Renklerin soluklaşması ve okumak için daha fazla ışık ihtiyacı

Katarakttan farkı şu: katarakt tüm görüntüyü buğulandırır, sarı nokta merkezi siler. Kenarlar net kalır.

İki tip, iki farklı aciliyet

Kuru tip. Daha yaygın olanı. Makuladaki hücreler yavaşça incelir. Yıllar içinde ilerler. Bugün için hasarı geri döndüren bir ilaç yok; takip ve risk azaltma üzerine kurulu.

Yaş tip. Retinanın altında anormal damarlar gelişir, bunlar sıvı ve kan sızdırır. Görme haftalar hatta günler içinde bozulabilir. Buna karşılık tedavisi var ve erken başlandığında sonuç belirgin şekilde farklı oluyor.

Kuru tip, zamanla yaş tipe dönüşebilir. Bu yüzden kuru tipte de takip bırakılmaz ve ani değişiklikte beklenmez.

Ne zaman hemen başvurmalı

Şu üç durum yaş tipin habercisi olabilir ve gün kaybetmemek gerekir:

• Düz çizgilerin aniden dalgalanmaya başlaması
• Görme merkezinde birkaç gün içinde büyüyen bir leke
• Bir gözde hızlı görme kaybı

Randevu sırası beklemeyin, durumu anlatın.

Amsler testi: evde takip

Kareli bir çizelgenin ortasındaki noktaya tek gözle bakılır, diğer göz kapatılır. Gözlük kullanıyorsanız takılı olur.

Bakarken şunlara dikkat edin: çizgiler düz mü, bir bölge eksik veya bulanık mı, kareler eşit büyüklükte mi görünüyor? Sonra diğer gözle tekrarlayın.

Bu test tanı koymaz. İşe yaradığı yer, iki muayene arasındaki değişimi sizin fark etmenizdir. Haftada bir bakmak, aylar sonra fark etmekten iyidir.

Tedavi

Yaş tipte göz içi iğne. Anormal damarları hedefleyen anti-VEGF ilacı doğrudan göz içine verilir. Göz damlayla uyuşturulur, işlem birkaç dakika sürer. Tekrarlayan bir tedavidir. Bazı hastalarda iğneyle lazerin birlikte kullanıldığı fotodinamik tedavi de uygulanabilir.³ Amaç görme kaybının ilerlemesini durdurmaktır.

Kuru tipte vitamin desteği. Belirli bir vitamin-mineral bileşimi orta evre kuru tipte hastalığın ileri evreye geçmesini engelleyebilir; tek gözde ileri evre varsa diğer gözdeki ilerlemeyi yavaşlatabilir.³ Erken evrede böyle bir yarar gösterilmemiştir, geç evre kuru tipin ise bugün için tedavisi yok. Eczaneden kendi kararınızla almayın; hangi formülün size uyduğunu hekiminize sorun.

Düşük görme desteği. Büyüteç, ekran büyütücü, yüksek kontrastlı aydınlatma ve sesli okuma araçları günlük hayatı belirgin şekilde kolaylaştırır. Hastalığı durdurmaz ama yaşam kalitesini değiştirir.

Riski azaltmak için yapılabilecekler

NEI’nin sıraladığı başlıklar şunlar:³ sigarayı bırakmak, düzenli fiziksel aktivite, tansiyon ve kolesterolü dengede tutmak, yeşil yapraklı sebze ve balık ağırlıklı beslenmek.

NHS ayrıca yaşlanma, sigara, yüksek tansiyon, fazla kilo ve ailede hastalık öyküsünü ilişkili faktörler arasında sayıyor.¹

Yaş, aile öyküsü ve etnik köken değiştirilemez. 55 yaşın üzerindeyseniz veya ailenizde sarı nokta hastalığı varsa, muayene aralığını hekiminize sorun. Erken evre belirti vermediği için görmenizin bozulmasını beklemeyin.